Een audit trail van klantcommunicatie beantwoordt één vraag van de toezichthouder, de accountant of de rechter: wat heeft deze klant ontvangen, wanneer, wie heeft dat goedgekeurd en waarom deze versie? Het antwoord komt uit vastgelegde gegevens, niet uit het geheugen van een collega. Per brief, e-mail of bericht zijn dat vijf gegevens:
- De inhoud zoals de klant die heeft gekregen, op het kanaal waarop het is verstuurd, bewaard voor de hele bewaartermijn.
- De versie van het template en de bedrijfsregels waarmee het is gemaakt.
- De klantgegevens waarop die regels zijn toegepast, of een verwijzing daarnaar, zodat de variant te verklaren is.
- Wie die versie heeft goedgekeurd, en wanneer.
- Bewijs van bezorging, of van het mislukken daarvan.
Weinig organisaties kunnen alle vijf laten zien. Het gat zit bijna altijd bij de goedkeuring en bij de koppeling tussen het archiefstuk en de templateversie die het heeft gemaakt.
Wat moet u kunnen aantonen?
Drie dingen, en het zijn drie verschillende vragen.
- Inhoud. Dat deze klant deze tekst heeft ontvangen, met deze clausule, op deze datum. Een pdf in het archief bewijst dat. Het bewijst niet dat de clausule op dat moment de goedgekeurde versie was.
- Beheersing. Dat de juiste persoon de tekst vooraf heeft goedgekeurd en dat niemand hem tussen goedkeuring en productie heeft gewijzigd. Hier kijkt een toezichthouder naar als er iets is misgegaan.
- Bezorging. Dat het bericht de klant heeft bereikt, of dat de organisatie weet dat het niet is aangekomen en daar iets mee heeft gedaan.
Inhoud zonder beheersing is een archief. Beheersing zonder bezorging is een wijzigingslog. De toezichthouder verwacht alle drie.
Welke regels vragen om een audit trail?
Geen enkele regeling zegt letterlijk “houd een audit trail van klantcommunicatie bij”. De eis ontstaat uit een aantal regels die elk een ander stuk vragen.
| Regel | Wat de regel vraagt | Wat dat betekent voor de audit trail |
|---|---|---|
| AVG, artikel 5 lid 2 | De verwerkingsverantwoordelijke moet kunnen aantonen dat aan de beginselen is voldaan (verantwoordingsplicht) | Vastleggen welke persoonsgegevens voor welk bericht zijn gebruikt, op grond van welke regel |
| AVG, artikel 12 | Informatie aan de betrokkene is beknopt, transparant en toegankelijk | De privacy-informatie die bij een bericht hoort, moet per verzonden versie reproduceerbaar zijn |
| Richtlijn verzekeringsdistributie, artikel 23 | Informatie aan de klant wordt verstrekt op papier of een andere duurzame drager | Een opvraagbare kopie van precies wat de klant heeft gekregen, toegankelijk zolang de informatie voor de klant van belang is |
| DORA, artikel 28 en 30 | Financiële instellingen blijven verantwoordelijk voor uitbestede ICT-diensten, met contractuele toegangs- en auditrechten | Maakt een dienstverlener de communicatie, dan moet de audit trail voor u en uw toezichthouder beschikbaar blijven |
Sectorregels leggen daar de details op: bewaartermijnen per documentsoort, verplichte teksten per product en termijnen waarbinnen klanten over bepaalde gebeurtenissen moeten worden geïnformeerd. De opbouw hierboven is in elke sector dezelfde.
Welke gegevens legt u per bericht vast?
Een record met vijf velden, aangemaakt op het moment van productie, aangevuld met de bezorgstatus zodra die binnenkomt, en daarna niet meer te wijzigen.
| Veld | Inhoud | Waar het meestal staat |
|---|---|---|
| Uitvoer | Het document of bericht precies zoals verstuurd, per kanaal | Archief |
| Template- en regelversie | Identificatie en versie van het template, de tekstblokken en de toegepaste bedrijfsregels | Wijzigingshistorie van het platform |
| Gegevens | De klantgegevens waarop de regels zijn toegepast, of een verwijzing daarnaar | Platform of bronsysteem |
| Goedkeuring | Wie deze versie heeft goedgekeurd, wanneer, en wat er is veranderd ten opzichte van de vorige | Workflow van het platform, te vaak e-mail |
| Bezorging | Verzonden, bezorgd, gebounced of geweigerd, met tijdstip en kanaal | Platform en kanaalleveranciers |
Begin met het vierde veld. Bij goed geregeld eigenaarschap krijgt elke documentfamilie één eigenaar die aftekent. De audit trail is de plek waar die handtekening bewijs wordt. Staan goedkeuringen in e-mails, dan breekt de trail precies op het punt dat een toezichthouder toetst.
Waar gaat het mis?
Het gaat zelden mis in het archief zelf, wel op deze vier plekken:
- Het template is na de goedkeuring gewijzigd. Een tekstcorrectie gaat direct naar productie omdat de goedkeuring een week duurt. Het archief toont de gecorrigeerde brief, de goedkeuring hoort bij de vorige.
- Het archief bevat een pdf, niet de invoer. U kunt laten zien wat de klant kreeg, maar niet welke regel bepaalde dat deze klant deze variant kreeg.
- Bezorging wordt aangenomen. De post is de deur uit, de e-mail is verzonden, de sms-batch is aan de leverancier gegeven. Niemand legt vast dat de leverancier een deel heeft geweigerd, of wie dat heeft opgepakt.
- De trail stopt bij de kanaalgrens. De brief is gearchiveerd. Het portaalbericht, de app-notificatie en de sms die ernaar verwezen niet. Dezelfde klant heeft drie halve trails.
Dit zijn ontwerpfouten, geen disciplineproblemen. Een platform dat de vijf velden bij productie vastlegt, lost ze op. Een procedure die mensen vraagt het te onthouden niet.
Kort gezegd: U wilt het exacte bericht dat een klant kreeg kunnen laten zien, met de templateversie die het maakte, ook nadat iemand dat template heeft gewijzigd.
Wat verandert er als AI het concept maakt?
Aan de lijst verandert niets. In de praktijk verandert één ding: als een prompt het concept van een template of een stap in de klantreis oplevert, moet de goedkeuring laten zien dat een persoon met een naam dat concept heeft beoordeeld en goedgekeurd voordat het is gebruikt, en wat die persoon daarbij zag. Een wijziging die AI heeft opgesteld en waar geen goedkeuring bij ligt, is een niet-goedgekeurde wijziging. De audit trail hoort dat zichtbaar te maken, niet te verbergen.
Wat verandert er bij uitbesteding?
De verantwoordelijkheid verhuist niet mee. Onder DORA blijft een financiële instelling die de productie van klantcommunicatie uitbesteedt zelf verplicht om beheersing aan te tonen, en moet het contract haar en de toezichthouder toegang geven tot de gegevens. Drie afspraken horen daarom in het contract:
- De vijf velden worden door de dienstverlener vastgelegd en zijn van u: exporteerbaar in een bruikbaar formaat, voor de hele bewaartermijn.
- De goedkeuringsworkflow loopt via uw eigenaren en goedkeurders, niet via medewerkers van de dienstverlener.
- Audit- en toegangsrechten staan in het contract, ook na afloop ervan.
Een beheerde dienst zoals Eclipse legt die gegevens vast als onderdeel van de normale productie. In Eclipse vindt u het originele document en het exacte bericht terug: wat naar wie is verstuurd en wanneer, met de versie van het template en het scenario waarmee het is gemaakt. Past iemand dat template of scenario later aan, dan blijft het origineel op te vragen. De verplichting blijft in het contract staan, dus lees dat deel met de audit trail in gedachten.
Hoe test u uw eigen audit trail in een middag?
- Kies één documentfamilie met verplichte tekst, zoals een polisblad of een jaaropgave.
- Kies één klant en één datum uit het afgelopen jaar.
- Haal de uitvoer, de templateversie, de goedkeuring en de bezorging van dat ene bericht op.
- Noteer hoe lang dat duurde en hoeveel collega’s u nodig had.
Kwam het antwoord binnen minuten uit één systeem, dan werkt de trail. Kwam het van drie collega’s en een zoektocht in de mail, dan heeft u het gat gevonden voordat de toezichthouder het vindt. Dezelfde test hoort in de inventarisatie van een stappenplan voor een CCM-migratie, omdat de overstap naar een nieuw platform het moment is waarop de oude trail het meeste risico loopt.
Veelgestelde vragen
Wat is een audit trail van klantcommunicatie?
De vastlegging die per verzonden bericht laat zien wat is verstuurd, met welk template en welke regels, wie die versie heeft goedgekeurd en of het is bezorgd. De gegevens blijven de bewaartermijn van het document opvraagbaar.
Is een archief met pdf’s genoeg?
Nee. Een archief bewijst wat de klant heeft ontvangen. Het bewijst niet dat de inhoud was goedgekeurd, door wie, en waarom deze klant deze variant kreeg. Daarvoor zijn de templateversie, de goedkeuring en de verwijzing naar de gegevens nodig.
Hoe lang moet klantcommunicatie bewaard blijven?
Dat hangt af van de documentsoort en de sector. De termijnen komen uit de financiële, pensioen-, fiscale en privacyregels die van toepassing zijn, en de langste termijn die op een documentfamilie van toepassing is, bepaalt de termijn voor die familie. Leg de termijn per familie vast in het platform, niet als één algemene instelling.
Wie is verantwoordelijk voor de audit trail bij uitbesteding?
De organisatie die het bericht verstuurt. Een dienstverlener kan de gegevens vastleggen en bewaren, maar de plicht om beheersing aan te tonen en de toezichthouder toegang te geven, blijft bij de instelling zelf.
Lees ook: CCM, CRM en marketing automation: wie is waarvoor verantwoordelijk?
Vraagt de volgende audit om een van deze gegevens en weet u niet zeker welk systeem ze heeft? We zoeken graag met u mee.
